15 sierpnia zajmuje w polskim kalendarzu miejsce szczególne. Tego dnia obchodzimy dwa ważne święta – Święto Wojska Polskiego, związane z jednym z najważniejszych zwycięstw w historii Polski, oraz uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, głęboko zakorzenioną w tradycji chrześcijańskiej i polskiej kulturze. Choć mają one odmienne źródła i znaczenie, przez lata oba święta mocno wpisały się w historię i tradycję naszego kraju.
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny należy do najstarszych świąt maryjnych w Kościele katolickim. Jest obchodzone 15 sierpnia i przypomina wiarę w to, że Maryja po zakończeniu ziemskiego życia została z duszą i ciałem wzięta do nieba. W polskiej tradycji święto to znane jest również jako Matki Boskiej Zielnej. Od wieków tego dnia wierni przynoszą do kościołów bukiety ziół, kwiatów, zbóż i owoców, dziękując za plony ziemi. Sierpniowa uroczystość stała się więc połączeniem religijności, przywiązania do rodzinnej ziemi oraz tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
Drugim wielkim wydarzeniem związanym z 15 sierpnia jest Święto Wojska Polskiego. Jego historia prowadzi nas do roku 1920, kiedy odrodzona po 123 latach zaborów Rzeczpospolita stanęła w obliczu śmiertelnego zagrożenia ze strony bolszewickiej Rosji. W sierpniu 1920 roku rozegrała się Bitwa Warszawska, będąca jednym z przełomowych momentów wojny polsko-bolszewickiej. Wojsko Polskie zatrzymało ofensywę Armii Czerwonej, a zwycięstwo to miało ogromne znaczenie nie tylko dla Polski, lecz także dla losów Europy. W polskiej pamięci historycznej wydarzenia te przeszły do historii jako „Cud nad Wisłą”. Historia samego święta jest jednak nieco dłuższa. W II Rzeczypospolitej 15 sierpnia stał się dniem szczególnie związanym z tradycją polskiego oręża. Po II wojnie światowej władze komunistyczne zrezygnowały z obchodzenia święta Wojska Polskiego 15 sierpnia i w 1947 roku wprowadziły jako dzień Wojska Polskiego 12 października, nawiązując do rocznicy bitwy pod Lenino. Po odzyskaniu przez Polskę pełnej suwerenności powrócono do wcześniejszej tradycji. 30 lipca 1992 roku Sejm ustanowił 15 sierpnia Świętem Wojska Polskiego, przywracając tym samym świętu jego przedwojenny charakter i związek z rocznicą zwycięstwa nad bolszewikami.
Historia wielkich wydarzeń nie kończy się jednak w Warszawie. Ma ona również swój bardzo konkretny, lokalny wymiar – tutaj, na Kolbuszowszczyźnie, a szczególnie w Weryni. W przededniu wybuchu II wojny światowej przygotowywano w Polsce sieć lotnisk polowych, które w razie wojny miały umożliwić szybkie przemieszczanie i wykorzystanie jednostek lotniczych. Jedno z takich lotnisk zostało zorganizowane właśnie w Weryni, w majątku Tyszkiewiczów, pod kryptonimem „Motyl-10”. Pierwsze polskie samoloty pojawiły się tutaj 30 sierpnia 1939 roku. Stacjonowała tu m.in. 31 Eskadra Rozpoznawcza, wyposażona w samoloty PZL-23 „Karaś”, której zadaniem było prowadzenie lotów rozpoznawczych i bojowych. Lotnicy z Weryni wykonywali zadania już od pierwszych dni wojny, dostarczając dowództwu informacji o ruchach wojsk niemieckich. Wśród miejsc związanych z historią eskadry znalazł się również pałac Tyszkiewiczów, gdzie zakwaterowano dowództwo i personel latający. To niezwykłe, że miejsce, w którym dziś znajduje się Zespół Szkół Agrotechniczno-Ekonomicznych im. Komisji Edukacji Narodowej w Weryni, było przed 87 laty świadkiem przygotowań polskich lotników do walki w obronie Ojczyzny.
Dlaczego więc 15 sierpnia ma dla Polaków tak szczególne znaczenie? Jest to dzień, w którym spotykają się dwa ważne wymiary naszej historii i tradycji – duchowy oraz patriotyczny. Z jednej strony jest to święto Maryjne, związane z wiarą, nadzieją, tradycją i wielowiekową kulturą polską. Z drugiej – dzień, w którym wspominamy żołnierzy, którzy w 1920 roku stanęli w obronie niepodległości dopiero co odrodzonego państwa. Jest to również okazja, aby przypomnieć wszystkich tych, którzy w kolejnych pokoleniach służyli Polsce – także tych, których historia związana jest bezpośrednio z naszą małą ojczyzną. Werynia również ma swoją kartę w historii polskiego oręża. Lotnisko polowe, polscy lotnicy i ich wrześniowe loty przypominają nam, że wielka historia nie zawsze rozgrywała się gdzieś daleko. Czasem jej ślady znajdują się tuż obok nas – w miejscach, które mijamy każdego dnia.
15 sierpnia jest więc nie tylko datą w kalendarzu. To dzień pamięci o wierze, wolności, poświęceniu i odpowiedzialności za Ojczyznę. To także moment, aby zatrzymać się na chwilę i przypomnieć sobie, że wolność, którą dziś możemy się cieszyć, ma swoją cenę i swoją historię. Pamiętajmy o tych, którzy ją dla nas wywalczyli i bronili jej w najtrudniejszych momentach.
Z okazji Święta Wojska Polskiego składamy wszystkim żołnierzom oraz pracownikom Wojska Polskiego wyrazy szacunku i wdzięczności za służbę Rzeczypospolitej. Niech pamięć o bohaterach polskiej historii pozostaje żywa w kolejnych pokoleniach.
Cześć i chwała Bohaterom! Niech żyje Polska!
Autor: Adrian Bolka